Cách giặt áo tứ thân, yếm, khăn mỏ quạ: trang phục truyền thống mặc lễ hội, chụp ảnh

Mùa lễ hội đầu xuân, mùa chụp ảnh kỷ yếu, rồi những buổi chụp ảnh áo tứ thân ở cánh đồng, đầm sen, bộ trang phục truyền thống lại được lấy ra khỏi tủ. Mặc một buổi là áo dính mồ hôi, gấu váy lấm đất, yếm dính phấn trang điểm. Đến lúc giặt mới thấy lo: dải thắt lưng đỏ có lem sang áo nâu không, yếm lụa có bị nhăn nhúm không, khăn mỏ quạ có mất dáng không.

Bộ tứ thân nhìn đơn giản nhưng gồm nhiều món, mỗi món một loại vải, một màu, nên không giặt gộp như quần áo thường được. Tiệm ghi lại cách giặt, phơi, là, cất mà anh chị làm được ở nhà, cùng mấy trường hợp nên mang ra tiệm.

Một bộ tứ thân gồm những món gì

Mỗi bộ may một kiểu, nhưng thường có mấy món sau. Chất vải ghi ở đây là loại hay gặp, anh chị vẫn nên xem nhãn hoặc hỏi lại nơi may, nơi thuê.

Món	Chất vải hay gặp	Điểm cần để ý
Áo tứ thân	Vải the, lụa, đũi, vải pha màu nâu, màu gụ	Màu trầm, có thể ra màu ở lần giặt đầu
Yếm	Lụa, satin, vải mỏng màu tươi	Vải mỏng dễ nhăn, dễ sờn chỗ dây buộc
Váy đụp, váy dài	Vải đen, vải lụa, vải thô	Gấu váy hay lấm đất, bùn
Thắt lưng, dải lưng	Lụa màu đỏ, xanh, vàng, hồng	Món dễ phai, dễ lem sang món khác nhất
Khăn mỏ quạ	Vải đen, the, nhung	Nhăn và mất nếp gấp nếu vắt mạnh

Bộ thuê để chụp ảnh nhiều khi là vải tổng hợp giả lụa, bền hơn lụa thật nhưng vẫn dễ ra màu ở các món màu tươi. Bộ may đo bằng lụa tơ tằm thì cần nhẹ tay hơn nữa.

Thử phai màu trước khi giặt

Đây là bước nhiều người bỏ qua, và cũng là bước cứu được cả bộ. Làm với từng món, nhất là dải thắt lưng và yếm màu tươi:

1. Lấy khăn trắng hoặc bông tẩy trang thấm nước mát.
2. Ấn mạnh vào một góc khuất như mặt trong đường may, mép gấu, đầu dải thắt lưng.
3. Để vài phút rồi nhìn khăn. Khăn ngả màu nghĩa là món đó còn ra màu.

Món ra màu thì giặt riêng một chậu, giặt nhanh, không ngâm. Món ra màu đậm, nhất là lụa thật, anh chị cân nhắc gửi tiệm thay vì giặt nước ở nhà. Mẹo giữ màu cho lụa, tơ tằm nói chung, tiệm có viết ở bài cách giặt áo lụa, tơ tằm tại nhà không hỏng.

Giặt tay từng món: nước mát, nhẹ tay, không ngâm lâu

1. Tách riêng từng màu. Áo nâu một chậu, yếm một chậu, dải thắt lưng đỏ một chậu. Không bỏ chung vào máy giặt.
2. Nước mát hoặc nước thường. Không dùng nước ấm, nước nóng. Nước nóng làm lụa co và màu ra nhanh hơn.
3. Ít nước giặt dịu nhẹ. Dùng loại cho đồ lụa, đồ len, hoặc dầu gội pha loãng. Không dùng bột giặt mạnh, không dùng thuốc tẩy.
4. Xử lý vết trước. Vết phấn, son ở cổ yếm thì chấm một chút nước giặt pha loãng, day nhẹ bằng đầu ngón tay. Bùn đất ở gấu váy để khô rồi phủi bớt mới giặt.
5. Nhúng, ấn nhẹ, không ngâm lâu. Ấn vải lên xuống trong nước vài phút. Món dễ phai thì chỉ vài phút là xả.
6. Xả nước sạch vài lần. Xả đến khi nước trong, không còn bọt.
7. Không vắt, không vặn. Ép nhẹ cho ráo nước, rồi đặt vải lên khăn bông khô, cuộn lại và ấn để khăn hút bớt nước.

Phơi và là để giữ màu, giữ nếp

• Phơi bóng râm, chỗ thoáng. Nắng trực tiếp làm màu nâu, màu đỏ bạc đi rõ, nhất là lụa. Phơi trong bóng râm có gió là đủ.
• Phơi thẳng, không kẹp chặt. Áo treo móc to vai, yếm và dải thắt lưng vắt qua sào. Kẹp phơi để lại vết hằn trên lụa.
• Là khi vải còn hơi ẩm. Lụa, the dễ phẳng hơn khi còn hơi ẩm.
• Là hơi nhiệt thấp, có vải lót. Đặt một tấm vải cotton mỏng lên trên rồi mới là, hoặc là ở mặt trái. Bàn là để mức lụa. Là trực tiếp nhiệt cao lên lụa dễ bóng vải, cháy vàng, vết đó không gỡ được.
• Không là đè lên phần đính kết. Yếm, thắt lưng có thêu, đính hạt thì là quanh phần thêu, lót khăn dày phía dưới.

Áo dài, áo dài truyền thống cũng giặt và là theo nguyên tắc gần giống, chi tiết hơn ở bài giặt là áo dài tại Thanh Hoá.

Cất bộ tứ thân sau mùa lễ hội

Bộ tứ thân thường chỉ mặc vài dịp trong năm, thời gian nằm tủ dài hơn thời gian mặc. Thanh Hoá lại có những đợt nồm ẩm kéo dài, lụa cất không kỹ dễ ố, mốc, có mùi.

• Giặt sạch, khô hẳn rồi mới cất. Vết mồ hôi, phấn son để nguyên trong tủ vài tháng sẽ ố vàng.
• Gấp với giấy lót. Kẹp giấy mỏng không in màu giữa các lớp gấp để đỡ hằn nếp và đỡ lem màu giữa các món.
• Để món màu tươi riêng. Dải thắt lưng đỏ, yếm hồng gói riêng, không đè lên áo nâu, váy đen.
• Túi vải, gói hút ẩm. Cất trong túi vải thoáng, thêm gói hút ẩm. Không bọc ni lông kín.
• Lấy ra phơi gió vài tháng một lần. Nhất là sau những đợt nồm.

Gửi tiệm giặt trang phục truyền thống

Bộ lụa thật, bộ ra màu đậm, bộ có thêu đính, hay đơn giản là không có thời gian giặt tay từng món, anh chị có thể gửi tiệm. Ở Nhà Gọn, trang phục truyền thống được giặt khô theo món, mỗi đơn giặt riêng, tiệm đếm món khi nhận và khi trả để không thiếu dải thắt lưng hay chiếc khăn nào.

• Quần và áo dài truyền thống: 100.000–300.000đ/bộ tuỳ chất vải và kiểu may.
• Áo dài kiểu: 90.000–250.000đ.
• Món khác như yếm, khăn mỏ quạ, thắt lưng, váy: tiệm xem chất vải, vết bẩn rồi báo giá trước khi giặt.
• Vết bẩn cần tẩy riêng: 30.000–200.000đ tuỳ vết.

Cần lấy ngay sau 2 giờ thì cộng 20%, dịp lễ Tết (7 ngày trước và sau) phụ thu 20%. Mùa lễ hội nhiều người gửi cùng lúc, anh chị gọi tiệm sớm để hẹn lịch. Tiệm chụp ảnh, cửa hàng cho thuê trang phục có nhiều bộ cần giặt thường xuyên thì xem bài giặt là cho tiệm chụp ảnh, cửa hàng cho thuê trang phục tại Thanh Hoá. Bảng giá đầy đủ ở bảng giá.

Lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 hỏi trước. Tiệm ở Lô F23 Khu 1, KĐT Bình Minh, phường Hạc Thành, Thanh Hoá, mở 7:00–21:00.

Câu hỏi thường gặp

Áo tứ thân có giặt máy được không?

Không nên. Bộ tứ thân gồm nhiều món khác màu, khác chất vải, giặt máy chung dễ lem màu và nhăn lụa. Giặt tay riêng từng màu bằng nước mát là an toàn hơn.

Dải thắt lưng bị ra màu thì làm sao?

Giặt riêng một chậu, nước mát, giặt nhanh và không ngâm, xả ngay rồi ép ráo, phơi bóng râm. Món ra màu đậm hoặc là lụa thật thì nên gửi tiệm giặt khô.

Là yếm lụa thế nào để không bị bóng vải?

Là khi vải còn hơi ẩm, bàn là để mức lụa, đặt vải cotton mỏng lót bên trên hoặc là ở mặt trái. Không là trực tiếp nhiệt cao lên lụa.

Cất áo tứ thân thế nào cho khỏi mốc mùa nồm?

Giặt sạch, phơi khô hẳn, gấp với giấy lót, cất túi vải có gói hút ẩm, không bọc ni lông kín. Vài tháng lấy ra phơi gió một lần.

Gửi tiệm giặt trang phục truyền thống giá bao nhiêu?

Quần và áo dài truyền thống 100.000–300.000đ/bộ. Yếm, khăn, thắt lưng và các món khác tiệm xem rồi báo giá trước khi giặt.