Ai từng chặt một buồng chuối sau vườn, tước lá chuối gói bánh chưng hay bẻ hoa chuối làm nộm đều biết nhựa chuối "lừa" người ta thế nào. Lúc mới dính, nó chỉ là vài giọt trong trong, hơi dính tay, nhìn chẳng thấy gì. Vài tiếng sau, chỗ đó chuyển nâu rồi thâm đen, giặt máy một lượt vẫn nằm nguyên. Áo trắng đi làm, áo bộ đội làm vườn, quần lao động đều chung số phận.
Bài này tiệm viết riêng cho vết nhựa chuối: vì sao nó đen, làm gì trong mấy phút đầu, và xử lý ra sao khi vết đã thâm.
Vì sao nhựa chuối dính áo lại chuyển đen
Nhựa chuối chứa nhiều tanin, cùng loại chất làm chát trong chuối xanh và làm nước chè đặc để lâu thì sẫm màu. Khi tiếp xúc với không khí, tanin bị oxy hoá và chuyển dần từ không màu sang nâu, rồi nâu đen. Khi đã oxy hoá xong, chất màu bám chặt vào sợi vải, nhất là cotton và vải pha cotton, nên giặt bột giặt thông thường gần như không ăn thua.
Đó là lý do mọi mẹo với nhựa chuối đều chung một nguyên tắc: xử lý càng sớm càng tốt, khi nhựa còn ướt và chưa kịp đổi màu. Dính lúc sáng mà tối mới giặt là đã muộn một bước.
Mấy phút đầu: xử lý khi nhựa còn ướt
- Đừng chùi bằng tay hay khăn khô. Chùi là trét nhựa rộng ra và đẩy vào sâu trong thớ vải.
- Xả nước lạnh từ mặt trái. Lộn áo, để vòi nước lạnh chảy vào mặt sau chỗ dính. Nước lạnh giữ cho nhựa chưa đông lại, đồng thời đẩy nhựa ra ngoài.
- Xát xà phòng. Xà phòng cục hoặc nước giặt xoa thẳng lên vết, vò nhẹ giữa hai ngón tay, xả lại. Lặp hai, ba lượt.
- Giặt ngay trong ngày. Không cho áo dính nhựa vào giỏ đồ bẩn chờ dồn. Nếu chưa giặt được, ngâm chỗ vết trong nước lạnh pha nước giặt.
- Không dùng nước nóng lúc đầu. Nhiệt làm nhựa đông cứng lại và đẩy nhanh quá trình thâm, vết sẽ đen nhanh hơn.
Nhựa đã khô thành lớp dẻo trên mặt vải mà chưa đen, anh chị cạo bớt bằng mép thìa trước khi xả nước. Cách xử lý lớp nhựa dính, dẻo như mủ mít tiệm có viết chi tiết ở bài cách tẩy vết nhựa cây, mủ mít, mủ chuối dính trên quần áo.
Vết đã thâm đen: ba cách theo loại vải
| Loại đồ | Cách làm | Lưu ý |
|---|---|---|
| Áo trắng cotton, khăn trắng | Nước cốt chanh trộn muối hạt, đắp lên vết, phơi nắng 1–2 giờ, xả rồi giặt. Hoặc ngâm bột tẩy gốc oxy theo hướng dẫn trên gói | Không dùng hai cách cùng lúc, xả sạch cách này rồi mới thử cách kia |
| Áo màu, áo in hình | Thử chanh muối ở chỗ khuất trước. Vải không bạc mới đắp lên vết, phơi chỗ râm hoặc nắng nhẹ, không để quá lâu | Chanh và nắng có thể làm bạc màu vải |
| Quần áo lao động, đồ làm vườn vải dày | Ngâm nước pha nước giặt vài giờ, vò bàn chải mềm, giặt kỹ. Vết mờ là được, đồ lao động không cần trắng tinh | Đừng chà bàn chải cứng làm xơ vải |
| Lụa, len, vải mỏng dễ loang | Không tự tẩy, gửi tiệm | Chanh và nắng dễ để lại mảng bạc |
Cách đắp chanh muối cho đúng
- Làm ướt chỗ vết bằng nước lạnh.
- Vắt nước cốt chanh lên vết cho thấm đều, rắc một lớp muối hạt hoặc muối tinh lên trên.
- Dùng ngón tay xoa nhẹ cho muối hoà vào nước chanh, không chà mạnh.
- Phơi chỗ vết ra nắng 1–2 giờ, giữ ẩm bằng cách vắt thêm chanh nếu khô quá nhanh.
- Xả nước lạnh, giặt như thường. Vết còn mờ thì làm thêm một lượt vào hôm sau.
Chanh có tính axit nhẹ, cùng ánh nắng giúp làm nhạt màu vết tanin đã oxy hoá. Cách này hợp nhất với đồ trắng cotton. Với vải màu, luôn thử ở đường may bên trong hay gấu áo trước 10–15 phút, thấy màu áo không đổi mới làm.
Lưu ý an toàn: không trộn nước chanh, giấm hay bột tẩy oxy với nước tẩy javel. Mỗi lần chỉ dùng một loại chất tẩy, xả sạch rồi mới chuyển sang cách khác. Làm ở chỗ thoáng và đeo găng tay nếu da tay nhạy cảm.
Đồ đi làm vườn: phòng trước cho đỡ giặt
Nhà ở ven thành phố, có mảnh vườn trồng chuối, hay mỗi dịp Tết chặt lá gói bánh, việc dính nhựa gần như chắc chắn. Vài thói quen nhỏ giúp đỡ vất:
- Mặc một bộ đồ cũ tối màu chuyên đi vườn. Vết nhựa trên vải nâu, xanh rêu gần như không lộ.
- Chặt buồng chuối thì đứng chếch ra, không đứng ngay dưới vết cắt, nhựa chảy xuống rất nhiều.
- Đeo găng tay vải hoặc găng cao su. Găng dính nhựa thì giặt riêng, không ném chung đồ đi làm.
- Xong việc thay đồ, xả nước lạnh chỗ dính ngay, tối mới giặt cũng còn kịp.
Đồ làm vườn thường dính cả bùn đất lẫn nhựa cỏ, cách giặt chung tiệm có viết ở bài cách tẩy vết bùn đất, nhựa cỏ cây trên quần áo và cách giặt đồ làm vườn và găng tay làm vườn.
Những việc làm vết nhựa chuối khó ra hơn
- Cho vào máy sấy khi vết chưa sạch. Nhiệt sấy khoá vết lại, lần sau tẩy gần như không chuyển.
- Là ủi lên vết. Tương tự máy sấy, nhiệt bàn là làm vết đen cứng thêm.
- Dùng nước tẩy javel đậm. Có thể làm nhạt vết trên đồ trắng nhưng dễ làm mục vải, và với đồ màu thì bạc một mảng to hơn vết.
- Chà bàn chải cứng liên tục. Vết không mất, mặt vải xù lông, chỗ đó lại càng dễ bám bẩn.
Nói thật với anh chị, vết nhựa chuối đã thâm đen trên vải cotton để lâu cả tháng thường chỉ mờ đi, không về được như mới. Cố quá dễ hỏng áo.
Khi nào nên gửi tiệm
Áo sơ mi trắng đi làm, áo đồng phục, áo dài hay đồ vải đắt tiền dính nhựa chuối đã thâm, hoặc đã thử chanh muối hai lượt không chuyển, anh chị nên mang ra tiệm. Tiệm tẩy vết theo từng vết, giá 30.000–200.000đ tuỳ vết, độ cũ và chất vải. Tiệm xem vết trước, báo giá và nói rõ khả năng ra đến đâu rồi mới làm.
Còn đồ lao động, đồ đi vườn vải dày giặt cả túi thì tiệm giặt sấy theo cân: dưới 8kg 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Máy giặt công nghiệp, mỗi đơn giặt riêng, không lẫn đồ nhà khác. Xem đủ ở bảng giá.
Tiệm ở Lô F23 Khu 1, KĐT Bình Minh, phường Hạc Thành, Thanh Hoá, mở 7:00–21:00. Lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 hỏi trước.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhựa chuối dính áo lúc đầu trong suốt mà sau lại thành vết đen?
Nhựa chuối chứa nhiều tanin. Khi gặp không khí, tanin bị oxy hoá và chuyển dần sang nâu rồi nâu đen, đồng thời bám chặt vào sợi vải. Vì vậy cần xả nước lạnh và xát xà phòng ngay khi nhựa còn ướt, trước khi kịp đổi màu.
Có nên dùng nước nóng để giặt vết nhựa chuối không?
Không nên dùng nước nóng lúc đầu. Nhiệt làm nhựa đông lại và đẩy nhanh quá trình thâm, vết đen nhanh hơn và khó ra hơn. Xử lý bằng nước lạnh và xà phòng trước, sau khi vết đã sạch mới giặt theo nhiệt độ ghi trên nhãn áo.
Chanh và muối có dùng được cho áo màu không?
Có thể, nhưng phải thử ở chỗ khuất như đường may bên trong hay gấu áo trước 10 đến 15 phút. Chanh và nắng có thể làm bạc màu vải. Nếu màu áo không đổi mới đắp lên vết, phơi nắng nhẹ hoặc chỗ râm và không để quá lâu.
Vết nhựa chuối đã đen cả tháng còn tẩy được không?
Thường chỉ làm mờ được, khó về như mới, nhất là khi áo đã qua sấy hoặc là ủi. Đồ trắng cotton có thể thử chanh muối phơi nắng hoặc bột tẩy gốc oxy vài lượt. Áo quan trọng anh chị mang ra tiệm, tiệm xem vết và báo giá tẩy vết từ 30.000 đến 200.000đ trước khi làm.
Đồ lao động dính nhựa chuối, bùn đất gửi tiệm tính giá thế nào?
Đồ lao động, đồ đi vườn giặt cả túi tính giặt sấy theo cân: dưới 8kg 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Vết nhựa riêng cần tẩy kỹ thì tính thêm phí tẩy vết tuỳ vết, tiệm báo trước khi làm.
Áo dính nhựa chuối đã thâm mà giặt mãi không ra?
Mang ra tiệm xem vết, tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ vết, đồ lao động giặt sấy theo cân. Tiệm ở Lô F23 Khu 1, KĐT Bình Minh, phường Hạc Thành, Thanh Hoá, mở 7:00–21:00. Lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 hỏi trước.
Đặt giặt online