Vì sao vết bẩn hiện lại sau khi giặt và phơi khô? Nguyên nhân và cách xử lý

Chuyện này nhà nào cũng gặp. Chiếc áo sơ mi trắng bị đổ nước cam, mình xả nước ngay, giặt máy, lúc lấy ra ướt nhìn sạch trơn. Hai hôm sau mặc đi làm mới thấy trên ngực áo một mảng vàng nhạt đúng chỗ hôm trước đổ. Hoặc cái quần kaki dính dầu ăn, giặt xong lúc ướt không thấy gì, phơi khô thì vệt sẫm màu hiện ra rõ mồn một.

Không phải mình giặt ẩu. Phần lớn trường hợp là do vết bẩn chưa ra hết, chỉ là lúc vải ướt mắt mình không phân biệt được. Hiểu vì sao nó hiện lại thì xử lý đúng ngay từ lần đầu, đỡ mất áo.

Vì sao lúc ướt không thấy, khô lại thấy

Vải ướt đều thì toàn bộ mặt vải sẫm màu như nhau, vết bẩn mờ nhạt lẫn vào nền. Khi khô, phần vải sạch sáng lại, còn chỗ có chất bẩn bám thì giữ màu khác, thế là lộ ra. Đây là lý do nguyên tắc đầu tiên của dân giặt là: kiểm tra vết khi vải đã khô ráo, ở chỗ đủ sáng, trước khi sấy hay là (ủi).

Ngoài chuyện mắt nhìn, có năm nguyên nhân hay gặp nhất.

1. Vết đường, nước ngọt: oxy hoá thành ố vàng

Nước cam, nước ngọt, trà sữa, bia, mật ong, thậm chí nước canh có đường. Lúc mới đổ, vết gần như trong suốt, lau qua tưởng hết. Nhưng đường còn lại trong sợi vải gặp không khí và nhiệt theo thời gian sẽ chuyển màu, giống như đường thắng thành caramel, chỉ chậm hơn nhiều. Vài ngày, vài tuần sau mới lộ vết vàng nâu.

Xử lý: đường tan tốt trong nước, nên xả mặt trái vết dưới vòi nước mát càng sớm càng tốt, ngâm 30 phút trong nước mát pha nước giặt rồi mới giặt như thường. Vết đã ố vàng lâu ngày thì ngâm với bột giặt có chất tẩy oxy (loại ghi tẩy màu an toàn cho vải màu) theo hướng dẫn trên bao, thử trước ở chỗ khuất. Bài chi tiết: tẩy vết nước ngọt, bia trên quần áo.

2. Vết dầu mỡ: không tan trong nước lạnh

Dầu ăn, mỡ, nước sốt, kem dưỡng, son. Dầu không hoà vào nước, giặt máy nước lạnh với lượng nước giặt bình thường thì chỉ trôi được lớp ngoài. Lớp dầu thấm vào lõi sợi vẫn ở đó, và vì dầu làm vải trong hơn một chút, lúc khô sẽ hiện thành vệt sẫm. Dầu còn hút bụi, mặc vài lần vết càng đậm.

Xử lý: trước khi giặt, nhỏ trực tiếp nước rửa chén lên vết (chất này sinh ra để cắt dầu), day nhẹ bằng ngón tay hoặc bàn chải mềm, để 10–15 phút. Sau đó giặt với nước ấm nhất mà nhãn vải cho phép. Vết dầu cũ đã khô có thể phải làm hai ba lượt. Xem thêm cách tẩy vết dầu mỡ trên quần áo.

3. Cặn xà phòng, nước xả: giữ bẩn lại trên vải

Nhiều người nghĩ đổ nhiều nước giặt cho chắc sạch. Thực tế dư nước giặt hoặc nước xả mà xả không hết thì lớp cặn bám lại trên sợi vải, nhất là ở cổ áo, nách, chỗ vải dày. Lớp cặn đó dính, giữ lại bụi và dầu da, lâu ngày thành mảng xỉn hoặc vệt ố. Máy giặt nhét quá đầy cũng gây ra chuyện tương tự vì đồ không được đảo, nước không xả qua hết.

Xử lý: dùng đúng liều trên chai, không nhét lồng máy quá ba phần tư, thêm một lần xả với đồ dày. Đồ đã có vệt trắng, vệt xỉn thì giặt lại bằng nước sạch không thêm xà phòng. Có bài riêng: vì sao đồ giặt xong còn vệt xà phòng trắng.

4. Vết loang viền: do lau cục bộ

Đổ cà phê lên áo, chạy vào nhà vệ sinh lấy khăn ướt chà chà chỗ đó. Lúc khô, vết cà phê nhạt đi nhưng xung quanh lại có một vòng viền rõ hơn cả vết cũ. Nguyên nhân là nước loang ra từ giữa, kéo theo chất bẩn hoà tan và cả khoáng chất trong nước máy, rồi dồn lại ở mép vùng ướt khi khô. Hiện tượng giống vệt viền cốc cà phê để lại trên bàn.

Xử lý: khi xử lý cục bộ, thấm từ ngoài mép vết vào trong, đừng chà từ giữa ra. Nếu đã có viền, cách gọn nhất là làm ướt đều cả mảng vải lớn hoặc giặt cả chiếc, để không còn ranh giới khô ướt. Vải lụa, vải dễ loang nước thì xem xử lý vết ố nước loang viền trên vải.

5. Sấy nóng, là nóng: vết bị cố định

Đây là sai lầm đáng tiếc nhất. Vết bẩn chưa ra hết, đem vào máy sấy nóng hoặc là bàn là, nhiệt làm vết dính chặt vào sợi vải. Vết máu, sữa, trứng (vết có đạm) gặp nhiệt thì đông lại như lòng trắng trứng chín. Vết đường gặp nhiệt chuyển màu nhanh hơn. Vết dầu gặp nhiệt thấm sâu hơn. Sau đó tẩy khó hơn nhiều, có khi không ra nữa.

Xử lý: thói quen đơn giản nhất là soi lại vết trước khi cho vào máy sấy. Còn vết thì để phơi khô tự nhiên, xử lý lại rồi mới sấy. Đồ đã lỡ sấy mà vết dính chặt, xem xử lý vết bẩn lỡ sấy nóng bị dính chặt.

Bảng tra nhanh: vết hiện lại là loại gì

• Mảng vàng nâu nhạt, xuất hiện sau vài ngày: thường là đường, nước ngọt, nước trái cây, mồ hôi.
• Vệt sẫm màu, hơi trong, mép rõ: thường là dầu mỡ, kem, son.
• Mảng xỉn, hơi cứng, ở cổ áo, nách: cặn xà phòng lẫn dầu da và mồ hôi.
• Vòng viền đậm quanh vết nhạt: do lau cục bộ hoặc nước loang.
• Vết đã giặt nhiều lần không đổi: có thể đã bị nhiệt cố định, hoặc là vết thuốc nhuộm, mực đã ngấm màu vào sợi.

Danh sách các loại vết khó xử lý nhất kèm cách làm cho từng loại có ở bài 10 vết bẩn khó tẩy.

Thói quen giặt để vết không hiện lại

1. Xử lý trong ngày. Vết càng để lâu càng oxy hoá, càng ngấm sâu. Không kịp giặt thì ít nhất xả nước mát mặt trái vết.
2. Nước mát trước, nóng sau. Chưa biết là vết gì thì bắt đầu bằng nước mát. Nước nóng hợp với dầu mỡ, nhưng làm vết đạm và vết đường tệ hơn.
3. Xử lý từ mặt trái vải. Đẩy chất bẩn ra ngoài theo đường nó vào, không đẩy sâu thêm.
4. Đánh dấu đồ có vết. Kẹp một cái kẹp phơi vào chỗ vết trước khi bỏ vào giỏ đồ bẩn, người giặt sẽ biết mà xử lý trước.
5. Soi kỹ trước khi sấy, trước khi là. Ở chỗ ánh sáng tự nhiên, khi vải đã khô.
6. Không trộn hoá chất. Không pha nước tẩy clo với giấm, với amoniac hay với chất tẩy khác. Có thể sinh khí độc.

Mùa nồm ở Thanh Hoá, đồ phơi lâu khô, ẩm trong sợi vải kéo dài cũng làm vết đường, vết mồ hôi ố vàng nhanh hơn. Hôm trời nồm nên ưu tiên giặt đồ có vết sớm và phơi chỗ có quạt.

Khi nào nên gửi tiệm

Có những trường hợp tự làm ở nhà dễ hỏng áo hơn là cứu được: vết đã qua sấy hoặc là nóng, vết lâu ngày trên vải lụa, len, vải màu dễ phai, áo đắt tiền, hoặc đã thử hai ba lần mà vết không đổi. Lúc này nên dừng, đừng chà thêm hay đổ thêm hoá chất.

Ở Nhà Gọn Laundry, tẩy vết tính riêng 30.000–200.000đ tuỳ loại vết, độ cũ và chất vải. Mang áo đến hoặc chụp ảnh vết gửi Zalo, tiệm xem rồi báo giá trước khi làm. Vết nào khó ra hẳn, tiệm báo trước để mình quyết định có làm hay không. Quần áo giặt sấy thường gửi kèm theo cân: dưới 8kg 28.000đ/kg, từ 8kg 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Khi gửi, nhớ chỉ chỗ vết và kể đã dùng gì xử lý trước đó, vì có những chất đã dùng sẽ ảnh hưởng tới cách tẩy tiếp.

Tiệm lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 để báo phí. Tiệm ở Lô F23 Khu 1, KĐT Bình Minh, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở 7:00–21:00 mọi ngày.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao áo giặt xong lúc ướt thì sạch, phơi khô lại thấy vết?

Vải ướt sẫm màu đều nên vết bẩn mờ lẫn vào nền. Khi khô, phần vải sạch sáng lại còn chỗ còn chất bẩn giữ màu khác nên lộ ra. Vì vậy nên kiểm tra vết khi vải đã khô, ở chỗ đủ sáng.

Vết nước ngọt sau vài ngày ngả vàng là do đâu?

Đường còn sót trong sợi vải bị oxy hoá theo thời gian và nhiệt, chuyển màu vàng nâu. Nên xả nước mát mặt trái vết càng sớm càng tốt và ngâm trước khi giặt.

Có nên sấy khi áo còn vết bẩn không?

Không nên. Nhiệt từ máy sấy hay bàn là làm vết dính chặt vào sợi vải, nhất là vết đạm như máu, sữa và vết đường. Soi lại vết trước khi sấy, còn vết thì phơi tự nhiên và xử lý lại.

Lau vết cà phê bằng khăn ướt bị loang viền thì làm sao?

Làm ướt đều cả mảng vải lớn hoặc giặt cả chiếc để không còn ranh giới khô ướt. Lần sau khi xử lý cục bộ, thấm từ ngoài mép vào trong thay vì chà từ giữa ra.

Nhà Gọn tẩy vết giá bao nhiêu?

Tẩy vết tính riêng 30.000–200.000đ tuỳ loại vết, độ cũ và chất vải. Chụp ảnh vết gửi Zalo 0943 386 369 hoặc mang đến tiệm, tiệm xem rồi báo giá trước khi làm.