Cách giặt và bảo quản kimono, yukata, hanbok giữ màu, giữ phom

Kimono, yukata của Nhật hay hanbok của Hàn giờ không còn là đồ chỉ thấy trên phim. Học sinh thuê mặc chụp kỷ yếu, các bạn trẻ mặc đi lễ hội văn hoá, nhà có cưới hỏi mặc chụp ảnh, có người mua hẳn một bộ để dành. Mặc xong một buổi chụp dưới nắng, áo dính mồ hôi, dính phấn trang điểm ở cổ, đôi khi dính cả nước ngọt. Và câu hỏi đầu tiên thường là: bỏ máy giặt được không?

Câu trả lời tuỳ từng bộ. Cùng gọi là "đồ truyền thống" nhưng ba loại này làm từ chất vải rất khác nhau, nên cách giặt cũng khác. Bài này giúp bạn phân biệt, giặt đúng loại giặt được ở nhà, và biết khi nào nên để tiệm giặt khô.

Ba bộ đồ, ba cách giặt khác nhau

• Yukata là kiểu kimono mùa hè, thường may một lớp bằng vải cotton in hoa hoặc vải tổng hợp (polyester). Đây là loại dễ chịu nhất, phần lớn giặt tay ở nhà được.
• Kimono thật thường bằng lụa, có lớp lót, đường may tay khá lỏng. Lụa và lớp lót co rút khác nhau khi gặp nước, giặt nước dễ làm áo vặn, lệch vạt, loang màu. Ở Nhật, kimono lụa quý thậm chí được tháo chỉ thành từng mảnh vải để giặt rồi may lại. Loại này nên giặt khô. Kimono bán cho khách du lịch hoặc đồ cho thuê chụp ảnh thì hay làm bằng polyester, dễ giặt hơn nhiều.
• Hanbok gồm áo ngắn (jeogori) và váy dài xoè (chima). Hanbok truyền thống dùng lụa, sa, voan mỏng, nhiều bộ có thêu hoặc in nhũ kim tuyến. Hanbok may sẵn giá mềm thì thường là satin polyester hoặc voan tổng hợp.

Vì vậy bước đầu tiên luôn là đọc nhãn mác. Nhãn ghi cotton, polyester và có biểu tượng chậu nước thì giặt tay được. Nhãn ghi silk (lụa), có chữ P trong vòng tròn hoặc biểu tượng chậu nước gạch chéo thì đó là đồ nên giặt khô. Không có nhãn, áo mềm rủ, mát tay, ánh bóng dịu như lụa thì cứ coi là lụa cho chắc.

Thử phai màu trước khi đụng nước

Đồ in hoa sặc sỡ, đồ nhuộm màu đậm như đỏ son, xanh chàm, tím than là những thứ hay ra màu. Thử trước mất hai phút nhưng cứu được cả bộ:

1. Nhúng ướt một góc khăn trắng sạch bằng nước mát.
2. Ấn khăn vào chỗ khuất, như mép trong vạt áo hoặc đường may phía trong, giữ khoảng nửa phút.
3. Nhấc lên xem. Khăn có dính màu là áo sẽ ra màu khi giặt, nên mang đi giặt khô thay vì tự giặt nước.

Thử ở cả phần nền và phần hoạ tiết, vì nhiều khi màu nền bền nhưng màu in lại ra.

Giặt tay yukata cotton, vải tổng hợp

Với yukata và các bộ đồ đã thử màu không ra, nhãn cho phép giặt nước:

1. Tháo hết dây buộc, đai, phụ kiện. Dây và đai giặt riêng (hoặc không giặt, xem phần dưới).
2. Gấp áo lại theo nếp dọc trước khi ngâm. Áo gấp gọn ít bị xoắn vặn hơn áo vò thành cục.
3. Pha nước mát với nước giặt dịu nhẹ, loại dành cho đồ len, đồ lụa hoặc nước giặt trung tính. Không dùng bột giặt có chất tẩy, không dùng nước nóng.
4. Nhấn nhẹ áo lên xuống trong nước khoảng năm phút. Chỗ cổ áo dính phấn, mồ hôi thì chấm chút nước giặt, xoa nhẹ bằng đầu ngón tay. Không chà, không vò.
5. Xả nước mát hai ba lần đến khi hết bọt.
6. Ép nước ra bằng cách ấn áo vào thành chậu, rồi cuộn trong khăn tắm khô cho khăn hút bớt. Không vắt xoắn.

Nếu buộc phải giặt máy với yukata polyester, cho áo đã gấp vào túi giặt lưới, chọn chế độ giặt tay hoặc đồ mỏng, nước lạnh, vắt nhẹ. Đồ cotton thì vẫn nên giặt tay, vì cotton dệt thưa hay co sau lần giặt máy đầu tiên.

Kimono lụa, hanbok lụa và voan: để tiệm giặt khô

Lụa gặp nước dễ bị loang thành vệt, mất độ bóng, co không đều giữa lớp ngoài và lớp lót. Voan, sa mỏng thì dễ rách sợi, nhăn nhúm. Những bộ có thêu, đính hạt, in nhũ còn có nguy cơ bong hoạ tiết. Với các bộ này, cách an toàn là giặt khô: dùng dung môi chuyên dụng thay nước nên vải không co, màu ít bị kéo ra.

Ở nhà, bạn chỉ nên làm vài việc nhẹ trong lúc chờ mang đi:

• Treo áo ở chỗ thoáng cho bay mùi mồ hôi.
• Vết bẩn khô như bụi đất thì phủi nhẹ bằng chổi lông mềm.
• Vết đồ ăn, son, kem nền thì đừng tự chà bằng nước. Lau thử với lụa rất dễ để lại vòng loang to hơn vết ban đầu. Ghi lại vết đó là gì, dính lúc nào để báo tiệm.

Cách chăm đồ lụa nói chung có ở bài cách giặt áo lụa, tơ tằm không hỏng, còn chất voan mỏng của hanbok thì xem thêm cách giặt áo chiffon, voan mỏng.

Đai obi và dây buộc: không ngâm nước

Đai obi thắt ngoài kimono thường có lõi cứng bên trong để giữ dáng, mặt ngoài là vải gấm dệt hoa văn. Ngâm nước thì lõi mềm nhũn, vải ngoài co dúm, có khi ra màu sang lõi. Một chiếc obi hỏng phom thì gần như không lấy lại được.

• Sau khi mặc, mở đai ra, trải hoặc vắt lên sào cho thoáng một buổi.
• Vết bẩn nhỏ: lau nhẹ bằng khăn ẩm vắt thật ráo, thấm khô ngay.
• Obi bẩn nhiều hoặc dính vết khó thì gửi tiệm xem và báo cách xử lý, đừng tự giặt.

Obi mềm của yukata (loại vải một lớp, không lõi) và dây buộc goreum của hanbok thì giặt tay nhẹ như áo được, nhưng vẫn thử màu trước.

Phơi và là đúng cách

Kimono và yukata có tay áo rộng, thân dài, treo trên móc áo thường sẽ chảy vai, dồn nước xuống vạt. Cách phơi:

• Luồn một cây sào hoặc cán chổi sạch qua hai tay áo, để áo dang thẳng như chữ T. Đây cũng là cách người Nhật treo kimono.
• Hanbok thì treo váy chima bằng cạp, áo jeogori trên móc vai rộng.
• Phơi trong bóng râm, nơi thoáng gió. Nắng gắt làm bạc màu đồ in hoa và làm lụa giòn sợi.
• Không dùng máy sấy quần áo.

Khi là, để bàn là ở mức nhiệt thấp (mức dành cho lụa hoặc vải tổng hợp), là mặt trái, có một lớp khăn cotton mỏng lót giữa bàn là và vải. Là khi vải còn hơi ẩm thì phẳng nhanh hơn. Phần in nhũ, thêu, đính hạt thì không là trực tiếp. Nếu có bàn là hơi nước dạng đứng, hấp cách vải vài phân là đủ cho hết nhăn mà không ép bóng mặt lụa.

Gấp và cất cho khỏi nhăn nếp, khỏi mốc

Kimono và yukata được thiết kế để gấp phẳng theo đường may, không phải treo lâu ngày. Gấp đúng nếp thì lần mặc sau gần như không phải là lại. Cách gấp cơ bản:

1. Trải áo trên mặt phẳng sạch, cổ áo bên trái.
2. Gấp vạt phải vào theo đường may sườn, rồi gấp phần cổ áo vào trong.
3. Chồng vạt trái lên vạt phải sao cho hai đường may sườn trùng nhau.
4. Gấp hai tay áo đè lên thân, rồi gấp đôi thân áo theo chiều dài.

Hanbok thì gấp váy chima theo nếp xếp ly sẵn có, áo jeogori gấp gọn tay vào thân, giữ phần dải nơ không bị gập gãy.

Cất trong túi vải cotton hoặc gói giấy mỏng, đặt nằm ngang trong ngăn tủ. Không dùng túi nilon kín vì hơi ẩm bị nhốt lại sinh mốc, nhất là những đợt nồm ẩm cuối đông, đầu xuân ở Thanh Hoá. Cho thêm gói hút ẩm vào ngăn tủ, vài tháng lấy ra phơi gió một lần. Áo có vết bẩn thì giặt sạch rồi mới cất, vết mồ hôi để lâu sẽ ngả vàng.

Đồ đi thuê thì sao?

Đồ thuê chụp ảnh thường do cửa hàng cho thuê tự giặt sau mỗi lượt. Nếu lỡ làm đổ đồ ăn, dính son lên áo, nên báo ngay cho bên cho thuê thay vì tự tẩy ở nhà. Tự tẩy sai cách có thể biến một vết nhỏ thành vệt loang, lúc đó chuyện đền bù còn khó nói hơn.

Trang phục truyền thống Việt như áo tứ thân, yếm, khăn mỏ quạ cũng có nhiều điểm giống, xem bài cách giặt áo tứ thân, yếm, trang phục truyền thống.

Khi nào nên gửi tiệm và giá tham khảo

Nên gửi tiệm khi bộ đồ là lụa, voan, có lót, có thêu đính, đai obi có lõi, hoặc áo đã thử màu thấy ra màu. Cũng nên gửi khi áo dính vết son, kem nền, đồ ăn mà bạn không chắc tự xử lý được.

Tại Nhà Gọn Laundry, bảng giá giặt khô không có mục riêng cho kimono, yukata hay hanbok. Để bạn hình dung, mục gần nhất là áo váy dài 99.000đ/chiếc, còn tẩy vết tính theo vết, từ 30.000đ đến 200.000đ. Bộ nhiều lớp, có đai, có thêu đính thì tiệm xem đồ thực tế rồi báo giá trước khi làm. Yukata cotton bạn giặt được ở nhà thì không cần gửi.

Tiệm lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường. Tiệm ở Lô F23 Khu 1, KĐT Bình Minh, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở 7:00–21:00 mọi ngày, điện thoại và Zalo 0943 386 369.

Câu hỏi thường gặp

Yukata có giặt máy được không?

Yukata cotton nên giặt tay bằng nước mát và nước giặt dịu nhẹ vì cotton hay co. Yukata polyester có thể giặt máy nếu gấp gọn cho vào túi lưới, chọn chế độ đồ mỏng, nước lạnh, vắt nhẹ. Luôn thử phai màu trước.

Kimono lụa có tự giặt ở nhà được không?

Không nên. Lụa và lớp lót co rút khác nhau khi gặp nước, dễ loang màu, mất bóng, vặn vạt áo. Kimono lụa nên giặt khô. Ở nhà chỉ nên treo thoáng và phủi bụi nhẹ.

Đai obi bị bẩn thì làm sao?

Đai obi có lõi cứng không ngâm nước. Vết nhỏ lau bằng khăn ẩm vắt ráo rồi thấm khô ngay. Bẩn nhiều thì gửi tiệm xem và báo cách xử lý.

Là kimono, hanbok thế nào cho khỏi bóng vải?

Để bàn là nhiệt thấp, là mặt trái, lót một lớp khăn cotton mỏng ở giữa. Phần thêu, in nhũ, đính hạt không là trực tiếp. Dùng bàn là hơi nước hấp cách vải là an toàn hơn.

Nhà Gọn giặt kimono, hanbok giá bao nhiêu?

Bảng giá chưa có mục riêng cho kimono, hanbok. Giá tham khảo gần nhất là áo váy dài 99.000đ/chiếc, tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ vết. Bộ nhiều lớp, có đai, thêu đính thì tiệm xem đồ rồi báo giá trước, gọi 0943 386 369.